Một câu hỏi luôn được đặt ra là điều gì khiến Facebook thành công hơn các mạng xã hội khác, thu hút lượng người cao gấp đôi dân số Mỹ và đưa nhà sáng lập ra nó trở thành “Người của năm 2010“.
“Ở tuổi 26, Zuckerberg bằng tuổi Nữ hoàng Anh Elizabeth khi bà là gương mặt của năm 1952. Nhưng Zuckerberg không thừa hưởng một đế chế, cậu ấy tạo ra nó”, tạp chí Time khẳng định.
Câu chuyện bắt đầu từ gần 7 năm về trước, tức vào tháng 2/2004 khi Zuckerberg 19 tuổi và là sinh viên năm thứ hai ở trường Harvard. Anh cùng bạn học Dustin Moskovitz và Chris Hughes bắt đầu mở một trang web ngay tại ký túc xá có tênThefacebook.com. Mục đích của nó là trở thành “danh mục trực tuyến kết nối mọi người qua mạng xã hội trong các trường đại học”.
 |
| Mark Zuckerberg – nhân vật của năm. |
| Chân dung Mark Zuckerberg qua các năm |
Năm 2005, Facebook (đã bỏ “the”) mở rộng ra các trường trung học cơ sở và ở nước ngoài. Năm 2006, nó xuất hiện trong khối văn phòng với 12 triệu thành viên và cuối cùng, mạng này dành cho bất cứ ai trên 13 tuổi. Đến nay, Facebook có 550 triệu người dùng, đạt tỷ lệ cứ 12 người thì có 1 người tham gia trên toàn thế giới. Họ nói 75 ngôn ngữ khác nhau, dành 700 tỷ phút cho Facebook mỗi tháng và số thành viên đang tăng lên với tốc độ 700.000 người/ngày.
Tỷ phú trẻ nhất nước Mỹ được Time tôn vinh vì khả năng kết nối nửa tỷ người vào một mạng duy nhất. Nếu Facebook là một quốc gia, nó là nước đông dân thứ ba chỉ sau Trung Quốc, Ấn Độ và đông gấp đôi tổng dân số Mỹ.
Mạng xã hội này thành công vì đem đến thứ mà mọi người muốn. Năm 2005, một trong những thị trường cạnh tranh nhất trên Internet là chia sẻ ảnh. Facebook chỉ có duy nhất một vũ khí mà các dịch vụ khác không cung cấp: Nếu đăng ảnh về ai đó, bạn có thể tag (đánh dấu) vào bức ảnh tên của người đó.
Mãi sau này, người ta mới nhận ra rằng, đây chính là điều người dùng cần thay vì những đặc điểm, tính năng “cao siêu” khác. Dịch vụ chia sẻ ảnh của Facebook ra đời vào tháng 10/2005 và đến năm 2007 đã thu hút lượng truy cập nhiều hơn cả Photobucket, Flickr hay Picasa. Hiện nó chứa 15 tỷ ảnh và mọi người vẫn đang chia sẻ 100 triệu tấm hình mới mỗi ngày. Ngoài ra, game cũng là một lợi thế khác của mạng này. Chúng đơn giản nhưng có tính giao lưu cao như FarmVille, Mafia Wars…
Nếu không tham gia Facebook, người ta vẫn thấy sự hiện diện của nó ở nhiều nơi trên Internet qua những logo nhỏ tại các trang web, báo điện tử, diễn đàn, blog… Nguồn thu chính của Facebook là nhờ quảng cáo. Zuckerberg từ chối bán quảng cáo banner nhưng một lãnh đạo của Facebook là Sheryl Sandberg biết cách câu kéo những thương hiệu lớn như Nike, Vitaminwater và Louis Vuitton. Chẳng hạn, Nike muốn mặt hàng của họ chỉ xuất hiện trong tài khoản của những người từ 19 đến 26 tuổi ở Arizona (Mỹ), Facebook sẵn sàng làm hài lòng họ nhờ khả năng phân nhóm thành viên và mạng xã hội này thực hiện điều đó tốt hơn bất cứ dịch vụ nào, kể cả Google. Các chuyên gia phân tích dự đoán doanh thu của Facebook trong năm 2010 vào khoảng 1,1 tỷ đến 2 tỷ USD.
 |
| Tỷ phú trẻ nhất nước Mỹ có khuôn mặt tàn nhang và mái tóc xoăn. Ảnh: CNN. |
Mark Zuckerberg thuộc thế hệ cuối cùng còn nhớ đến một cuộc sống không có Internet. Anh sinh năm 1984 ở Ferry, New York (Mỹ), có bố là nha sĩ, mẹ là nhà tâm lý học và có 3 chị gái. Cô chị cả Randi hiện cũng là Giám đốc marketing của Facebook.
“Khi Mark đặt câu hỏi, ‘đúng’ có nghĩa là ‘đúng’, còn nếu muốn trả lời ‘không’, bạn phải chuẩn bị sẵn sàng cho một cuộc tranh luận với đầy đủ các con số, lý luận, kinh nghiệm và dẫn chứng. Chúng tôi tưởng sau này nó sẽ trở thành luật sư với khả năng thuyết phục bồi thẩm đoàn thành công gần như 100%”, Ed Zuckerberg, bố của CEO Facebook, nhận xét.
Máy tính đầu tiên của Mark Zuckerberg là Quantex 486DX chạy Windows 3.1. Khi 12 tuổi, anh đã tự tạo ra một mạng kết nối trong gia đình gọi là ZuckNet và viết một số game máy tính. Sau khi rời trường trung học, Zuckerberg đến Học viện Phillips Exeter Academy ở New Hampshire, nơi anh thể hiện năng khiếu ở 2 môn nghe có vẻ “lỗi thời”: Ngôn ngữ cổ và Đấu kiếm. Anh cùng với một người bạn viết phần mềm âm nhạc Synapse mà sau đó cả công ty AOL và Microsoft đề nghị mua với giá 1 triệu USD. Nhưng đổi lại, Zuckerberg sẽ phải bỏ học để theo đuổi nó. Thay vào đó, anh quyết định xin vào trường Harvard.
Cuộc sống ở Harvard đã được thể hiện rõ nét qua bộ phim ăn khách được công chiếu vào tháng 10/2010 là The Social Network của đạo diễn David Fincher. Trong phim, Zuckerberg hiện lên như một một thiên tài trẻ tuổi, ít cười với những cuộc đấu tranh nội tâm.
Khi The Social Network ra mắt, anh đã thuê một số phòng chiếu phim và đưa cả công ty đi xem. Sau đó, tất cả đi uống appletini (một loại cocktail chứa vodka và vị táo) – thứ đồ uống yêu thích của anh trong phim. Còn ngoài đời, Zuckerberg chưa bao giờ nếm thử nó.
 |
| CEO Facebook vừa sang đường vừa dán mắt vào iPhone 4. Ảnh: Splash. |
Tỷ phú với gương mặt tàn nhang và mái tóc nâu xoăn này thường được mô tả là người vụng về trong các mối quan hệ xã hội. Nhưng sự thật là, nói chuyện với anh là một thách thức lớn. Anh tiếp cận câu chuyện theo hướng trao đổi dữ liệu nhanh và hiệu quả nhất có thể hơn là một cuộc tán gẫu mang tính giải trí. Câu trả lời được đưa ra nhanh chóng và chính xác, còn nếu không có thông tin gì để truyền tải, Zuckerberg đột ngột im lặng. Anh cũng không đưa ra các tín hiệu động viên người đối diện. Thái độ mặc định của anh luôn là cái nhìn trực diện với đôi mắt mở rộng khiến “đối phương” thắc mắc không hiểu có con nhện nào đang bò trên trán mình không.
Dù vậy, Zuckerberg là không phải người lạnh lùng. Anh luôn mỉm cười và không ngại giao tiếp bằng mắt. Nghĩ nhanh và nói nhanh, nhưng anh cũng để người khác bắt kịp câu chuyện. Các nhân viên tại Facebook thường bày tỏ sự thiện cảm và cố gắng giải thích để mọi người không hiểu sai về những hành vi kỳ lạ của anh. Không phải họ sợ bị sa thải mà họ thực sự thích Zuckerberg.
Zuckerberg đã có bạn gái là Priscilla Chan. Họ gặp tại một bữa tiệc ở Harvard từ cách đây 7 năm trước khi ý tưởng về Facebook hình thành. Hiện họ sống cùng nhau ở Palo Alto.
 |
| Mark Zuckerberg và bạn gái. Ảnh: Today24news. |
Anh vẫn giữ phong cách sống khiêm tốn và giản dị với áo phông, quần jean, khác hẳn quan niệm của mọi người về một doanh nhân sở hữu tài sản trị giá 6,9 tỷ USD, đứng trên cả “người hàng xóm” ở Palo Alto là Steve Jobs (cũng bỏ học để thành lập công ty). Ngày 9/12, trong một chiến dịch do Bill Gates và Warren Buffett tổ chức, anh hứa sẽ ủng hộ một nửa tài sản của mình để làm từ thiện.
Người lập trình giỏi như Zuckerberg không hiếm, nhưng trong số đó ít ai có được sự nhạy cảm như anh. “Zuckerberg có EQ (chỉ số cảm xúc) rất cao. Tôi thường xin anh lời khuyên về các vấn đề như cách giải quyết rắc rối với một cô gái, và anh lập tức nêu quan điểm về tình huống đó”, Naomi Gleit, Giám đốc sản xuất của Facebook, kể lại.
Tại Facebook, Zuckerberg không có văn phòng riêng. Bàn làm việc không bị ngăn cách bởi các tấm chắn. Nơi “riêng tư” nhất là các phòng hội thảo, như Aquarium (Bể cá). Nó có tên như vậy vì nó nằm giữa không gian văn phòng rộng với tường kính ở 3 phía và ai cũng có thể nhìn vào bên trong.
 |
| Khám phá không gian không chút “riêng tư” tại Facebook |
Tính riêng tư cũng là một trong những đề tài gây tranh cãi trên mạng xã hội. Nhưng Zuckerberg nhắc tới hiện tượng WikiLeaks nhằm khẳng định rằng “công nghệ luôn thắng trong những chuyện thế này”, bởi Internet được hình thành để chia sẻ thông tin chứ không phải giữ nó nằm im một chỗ. Và trên Facebook, con người chỉ duy trì một mối quan hệ duy nhất là quan hệ bạn bè, dù người họ kết nối là bố mẹ, sếp hay đồng nghiệp.
Lê Nguyên
